The Laton's blog

"Những điều vụn vặt" hay còn gọi là "Chân Chạm Đất"

CHUYỆN QUẨN LỬNG, ÁO BA LỖ, NGHE HOÀ NHẠC VÀ BẤM CÒI – CHUYỆN VĂN HOÁ GIỮA TUẦN.

văn hoá – đại khái phức tạp, đôi khi bực nhau không phải vì khác biệt văn hoá mà là sự kỳ vọng về phông văn hoá không như mong đợi, giống như sáng nay ra khỏi cửa đã gặp cục tức vì mình đang đi xuống, bấm đóng thang máy thì ở ngoài có giai U50 lầm bầm mẹ thằng này, đi lên hay đi xuống mà đã đóng cửa – mình lại ấn mở thang ra, để mợ vào, mợ đeo kính thể thao, áo ba lỗ, quần vải lửng, 1 tay xách đậu, 1 tay xách rau, mình nói thang đi xuống, sao chưa chi anh đã chửi gì vậy? – giai cúi mặt không, có nói gì đâu. thực ra mình không có ác cảm với các hành vi thiếu văn minh, nhưng khó chịu nếu phông văn hoá không như kỳ vọng, khó chịu một lúc thôi.

văn hoá giao thông

văn hoá giao thông

cảm giác khó chịu như đi nghe hoà nhạc, ngồi trước thấy một số nhạc sỹ, nghệ sĩ có-tên-tuổi, lớn tuổi, công khai, đàng-hoàng lấy cút rượu bỏ túi mang ra uống, đưa nhau uống, vừa đưa vừa chúc mừng ông (con/cháu gì đó biểu diễn solo cùng dàn); hết phần biểu diễn của cháu nó thì hàng ghế ấy trống trơn, chắc lại rủ nhau đi mừng ở một quán nghệ sĩ quen.

bữa khác, một bạn trẻ, solo piano, lại hàng ghế trên (hàng mình thường ngồi sát hàng ghế dành cho nhà tài trợ, người nhà nghệ sĩ, khách ngoại giao…) một cô giơ máy point and shot lên, thỉnh thoảng lại nghe tít tít, xoẹt; flash nháy; chụp ‘cháu nó’ trên sân khấu chưa chán, quay sang chụp (đoán là) ông bà, bố mẹ, anh chị em… đang ngồi cạnh, chắc để lưu lại cái khoảnh khắc kỳ diệu và huy hoàng, đáng tự hào ấy. mãi sau có chú lớn lớn tuổi (cũng người nhà) nhắc nhở nghiêm khắc mới thôi – cô ấy chắc cũng không rõ bạn trẻ kia biểu diễn tác phẩm gì, của ai.

cũng buổi đó, 1 đôi bạn trẻ, bạn gái xinh, chân dài, có vẻ nhỏ nhẹ dễ thương, bạn giai ra dáng Tây học ngồi sau mình, vừa “xem” hoà nhạc vừa mở máy thuyết minh cho bạn gái. mình bất quá quay lại nhắc ‘nếu 2 bạn không nghe thì đi ra ngoài’ – im lặng được 5-10p gì đó, sang chương tiếp theo lại mở máy. hết phần biểu diễn của bạn soloist (đoán là bạn của 1 trong 2) thì không thấy bóng dáng đâu nữa. hoá ra không phải cứ xinh là sướng.

mình không kỳ thị khác biệt văn hoá, có thể ở thời các bác ấy, vui, chúc nhau nó phải có tý rượu như vậy,  có thể 2 bạn trẻ kia thích lên sàn, uống rượu mạnh, đi BMW trắng mui trần và được bạn bè xung quanh nể, trọng; nhưng vào nhà hát thì cái ho cũng đã là hãn hữu, đừng nói đến việc ồn ào, mất trật tự, chúc tụng, chụp ảnh, chỉ trỏ trong khi nghệ sĩ đang biểu diễn.

nói văn hoá, vì bản thân những người vừa rồi không ý thức được họ đang hành động như thế nào, còn nếu ý thức được thì nó chỉ là hành vi, thói quen; ví dụ thói quen ngủ nướng, người ngủ nướng biết việc đó ảnh hưởng thế nào, nhưng quen nên cứ làm; còn văn hoá là làm nhưng thấy bình thường, không thấy tội lỗi, không thấy đúng, không thấy sai – cần phân biệt văn hoá, văn minh và hành vi, thói quen; ví dụ người ta thấy việc vượt đèn đỏ lúc còn 2-3s là đương nhiên, là bình thường, thậm chí CSGT nhiều khi đứng điều phối thấy còn 2-3s đèn đỏ cũng vẫy vội cho làn đang đứng đợi đi – mọi người đều thấy bình thường, không ai suy nghĩ gì, thì gọi là văn hoá; cái đó xét bình diện là không văn mình chứ không phải vô văn hoá hay thiếu văn hoá; nó đã-đang-là văn hoá, văn hoá giao thông đang là như vậy, nhưng văn hoá giao thông này thiếu sự văn minh.

Hà Nội mấy bữa nay tắc đường, chính xác là vài tuần trở lại đây, tắc khủng khiếp, tắc đủ mọi chỗ, ùn ứ, người đông, giờ nào cũng thấy đông nhưng mình để ý có cái thay đổi văn hoá tương đối hay ho là tắc vậy nhưng ít tiếng còi xe, trước người ta bảo kẹt xe còi inh ỏi; giờ kẹt xe thấy mọi người chỉ lầm lũi, nhích từng chút, từng chút, thỉnh thoảng có người còi xin tạt làn để rẽ, thỉnh thoảng có còi nhắc nhở tránh đường không quẹt xe (biết là còi nhắc vì chỉ bấm rất gọn, nhanh, không dí kiểu bực tức – trên đường mình gặp thể loại vừa đi vừa nghe điện thoại lạng vào làn là mình hay chơi trò đi ngang bằng tốc độ rồi dí còi – chả nói được điện thoại nữa). văn hoá còi/kèn dần cũng thay đổi. rồi tiện liếc thấy kính sau xe trước dán đề can hình cái còi với dòng chữ “nghĩ trước khi bấm”. kể cũng vui, mà nói chung nhiều cái gì kia này nọ, nhảm nhảm tý cho bớt mấy thứ trong đầu ra.

bạn nào muốn xã hội tốt đẹp hơn, giao thông thuận tiện, văn minh hơn (nhớ nhá, không phải văn hoá hơn – văn minh hơn, văn hoá là thứ hiện tại, đang có sẵn, nó thế rồi) thì like page ủng hộ bọn mình :D page Văn Hóa Giao Thông đây ạ.

* chú thích: ảnh chỉ mang tính minh hoạ, kết quả khi tìm từ khoá “giao thông”.

20 năm qua – Ôn nghèo kể khổ

Chỉ cách đây chừng 20 năm thôi, lúc mình đi chợ, lạng thịt, người ta lấy cái que xiên, giống cái kim to đùng, một đầu buộc dây đay, xiên một phát, rút dây, buộc lại, xách về. 

Nhân 70 năm sinh nhật Việt Nam, mình không được sống qua cái thời kỳ hào hùng đó, nhưng ngẫm lại 20 năm vừa rồi mình trải qua, trực tiếp, nhớ được, thì cũng có vẻ là biến động, thay đổi ghê gớm, chóng mặt lắm rồi. Tranh thủ ghi lại, chứ 5-10 năm nữa, chóng mặt hơn thì chẳng còn nhớ gì, con cháu lại bảo kể chuyện thần thoại.

Đi mua mắm thì xách cái chai thủy tinh truyền đời, truyền thế hệ – làm gì đã mấy ai biết chai nhựa – đi ra cửa hàng mắm, người ta đong cho từ một cái cong, chum to đùng, đậy bằng nắp gỗ, hơi lừng thiên địa.

Mớ rau, to hay bé đều được buộc bằng lạt tre, hoặc dây đay, những thức khác như bánh, trái, xôi, bún, được túm lại bằng nhiều lớp lá chuối, xoắn nhanh bằng một cọng rơm.

Bây giờ người ta sẽ gọi thế là sống xanh, green, với sống hữu cơ, organic, không có hoá chất, phẩm màu hay độc hại.

Bay giờ thịt khay, thịt hộp, mua trong siêu thị, đóng bọc đàng hoàng. Mua ngoài chợ thì bỏ vào cái túi bóng, loại hai ngàn một lạng, không biết bao nhiêu cái. Rau củ quả cũng vậy, cho tất vào túi bóng. Một số nơi “tiến bộ” hơn thì dùng túi giấy, để có thể tái chế, với cả thân thiện môi trường, nghe bảo túi bóng thì 100 năm mới phân rã hết, tức là từ hồi có túi bóng đến giờ, chưa có cái nào được hoàn trả về tự nhiên cả. Nhưng tiện, rất tiện, có vẻ sạch nữa, văn minh hơn xưa.

Cách đây 20 năm, có một số “hàng khủng” mà nhà mình thuộc dạng có tí chút mới sắm được. Chẳng ai hình dung bây giờ mọi thứ khác xa như thế nào. 

Cái TV đen trắng, rồi TV màu 21 in, cả xóm xem. Gì mà Người Giàu cũng Khóc với Nô Tỳ I-sau-ra… Có mỗi kênh V1, ngày phát mấy tiếng, chủ yếu từ chập tối. Riêng cái màn hình chờ thì chiếu từ khoảng 6h, đến 7h thì có đồng hồ đếm ngược, có nhạc hiệu. Phim chiếu lúc 9h, ngoài phim trên TV ra, chẳng còn gì khác. Tất nhiên là có radio. Đầu VCR mãi sau mới có, một nhà hàng xóm thuê phim chưởng bộ về, cả xóm xem, hết băng lại chạy ra hàng thuê tiếp – có vẻ giống dân tình ghiền sitcom, cày phim bộ Hàn Quốc bây giờ.

Giờ ngồi 1 chỗ, bấm bấm điều khiển có cả trăm kênh truyền hình trong nước, quốc tế phục vụ, lại còn một siêu kho video khổng lồ YouTube, đến hướng dẫn đẻ cũng có. 

Chuyện cái điện thoại cũng hay. Chẳng ai biết gì, chỉ biết tự dưng một ngày nhà mình có cái cục điện thoại to oạch, quay số – nguyên gốc của từ dial – vì muốn gọi số thì phải đi tay, sau đó quay 1 vòng cho nó chạm cần, thế mới được 1 số – không bấm bấm, chạm chạm như giờ. Rồi muốn gọi cho ai thì phải quay số ra tổng đài, tức là mấy cô trực ở ngoài bưu điện, cách nhà mình vài trăm mét, xong đọc số, và cũng phải nói rõ là gọi trong tỉnh hay liên tỉnh, rồi kết nối. Thao tác tương tự ở đầu dây người nghe, chỉ khác là chiều hoạt động.

Thỉnh thoảng lại có nhà gọi về nhờ qua số nhà mình, lại chạy xuống cuối xóm để gọi. Người nghe cũng phải trả tiền, người gọi cũng trả.

Bây giờ gọi sang Dubai cần mỗi cái máy, gì cũng được, điện thoại hay laptop, có kết nối internet, có cài skype hoặc viber… là gọi ngon ơ, cả 2 đều không mất phí.

(Còn tiếp) 

 

Chuyện trong thang máy

Thật ra thì lại nhảm nhí hàng ngày thôi, chả có gì, viết cho vui vậy. Định bụng là bật máy để làm một cái gì đó rất là quan trọng, kiểu công việc, rất nghiêm trọng, vì trưa mai hay sáng mai là đét-lai gì đó, nhưng rồi lại lượn lờ, lượn lờ, con cá cờ, nên là viết – vì lâu cũng không viết nhảm nhí rồi.

  • Tan tầm, trong thang máy chung cư
    – abc…
    – xyz…
    – không, hình như anh ấy sắp nghỉ chỗ đó rồi thì phải, khó khăn quá
    – …
    – thấy bảo là đến cuối năm sẽ nghỉ
    – có chị là ấm thôi nhỉ, xây dựng mà
    – ồi dào, cũng chả ấm, bên công ty xây dựng giờ khó khăn lắm
    – bất động sản đang lên mà?
    – cũng còn dài… với lại bên chị là nội thất xây dựng, chả ăn thua… (đi ra khỏi thang máy)
    nghĩ bụng, “sắp nghỉ” của tụi như mình thì cùng lắm là hết tháng, hết tuần; “sắp nghỉ” của người ta là… hết năm rồi chuyển chỗ khác.
  • Trên taxi, sáng sớm tầm 7h
    – uh, dậy rồi, mẹ, giờ mà chưa dậy thì còn làm ăn gì! đang chở khách.
    – uh, đi Tam Đảo thì đi đường Sơn Tây hay Nội Bài á? đi Nội Bài đi, cao tốc, xong đến đoạn có biển rẽ thì xuống, chạy một tí là lên đến nơi, việc gì phải vòng xuống Sơn Tây.
  • Ở nhà, tối, tầm 8h, bàn ăn
    – anh thấy cái giá của sự Thống nhất có đáng không?
    – là sao?
    – thì nếu không Thống nhất, mà cứ để Bắc Kỳ với Nam Kỳ thì bây giờ…
    – thế nào á? chả sao? thì (cùng nói) giống Bắc Hàn với Nam Hàn
    – ờ, xong rồi không phải là đang ngồi bàn ăn phòng khách thế này, mà là mấy bác cháu, vợ chồng đang ngồi quanh mâm, một nồi khoai ở giữa, nhể! nhìn chung anh thấy ổn (ý nói cái giá). – mà đang 2/9, liên quan gì đến Thống nhất, 30/4 cơ mà.
    – cũng liên quan mà, đấy là hỏi thế.
  • Ở quán ăn nhanh
    – cho anh một suất o-ri-dừn-nờ
    – suất gì anh?
    – gà o-ri-dừn-nờ ấy, bảy chín nghìn
    – à, anh vui lòng đợi hai mươi phút ạ
    – thế có gì nhanh hơn không em?
    – dạ, cay thì có luôn ạ
    – thế cho anh cay

    nghĩ bụng: vậy mà bảo khách hàng là thượng đế, giờ ăn, đông như kiến, xếp hàng gọi đồ, chưa gọi xong thì người sau đã rục rịch, làm gì có thời gian mà lựa, chọn, chờ, đợi. quán thì cứ làm sẵn một lố đấy, mỗi ngày bán hết đôi trăm suất thì cứ đúng phần trăm ấy mà chia, hết các loại riêng biệt người đến sớm gọi rồi thì chỉ còn các món đại trà, ai không ăn thì té, ăn thì xin mời lựa chọn duy nhất. người bán mới là thượng đế, khách hàng chỉ tưởng mình là thượng đế thôi, vì người bán điều khiển họ, làm cho họ nghĩ thế. có thượng đế nào mà bị người khác điều khiển suy nghĩ không? chỉ có cái kiểu thượng đế khách hàng mới nghĩ thế.

    Suy cho cùng, khách hàng là thượng đế là điều hết sức vô lý, đúng là chỉ có tụi bán hàng ranh mãnh mới nghĩ ra chiêu trò ấy, chứ mua bán là trao đổi công bằng, kể cả là sản phẩm hay dịch vụ. anh bỏ tiền ra mua, tôi bỏ công bỏ sức ra để đổi lại, ngang bằng chứ, làm gì có thằng nào hơn thằng nào, phục vụ cũng là cái tôi bán. chất lượng phục vụ là A thì giá nó là B, làm sao giá B đòi chất lượng phục vụ C được, lại còn thượng với chả đế, chết vì sĩ diện!

Còn lại thì cũng không có nhiều đoạn trao đổi nào đáng chú ý, vì giờ suốt ngày người ta lao lên phây búc hết rồi, cười nói, cãi chửi cũng chỉ là im ỉm, nhìn màn hình, gõ gõ, nên chả ghi chép được gì mấy; nào là startup, nào là duyệt binh dưới mưa, nào là bán hàng đa cấp, rồi thì giáo dục, tuyển sinh đại học, thảm sát này nọ… chủ đề nào cũng có anh hùng, có ném đá, có âm binh, có người giả vờ tốt, có người rỗi việc, có người câu lai, có người tranh thủ làm thương hiệu cá nhân. Nhìn chung là sôi động nhưng chẳng có mấy để ghi chép, ghi nhớ.

Tốc độ giao hàng cho website thương mại điện tử

Tốc độ giao hàng đối với các đơn hàng online, website thương mại điện tử như thế nào thì là vừa đủ?

Chuyện là thế này, em là khách quen (nhưng họ không biết) của một bên chuyên bán tai nghe khoảng 4 năm nay rồi, năm nào cũng 1-2 đôi, mua cá nhân, mua tặng. Hồi đầu, các bạn ấy còn nhỏ nhỏ, có gian hàng trên 1 market place, em thấy thông tin ổn nên có đặt mua (phone call) 1 cái. Thấy giao nhanh lắm, 30p sau đã có xe máy chạy qua, điện thoại í ới này nọ, giao hàng. Tai nghe ổn.

giao hàng bao LÂU thì NHANH?

giao hàng bao LÂU thì NHANH?

2 năm sau, thấy quy mô cửa hàng tăng lên, website riêng, vẫn có gian hàng marketplace, bắt đầu có thương hiệu. Đặt mua, thấy ỉ ôi, bây giờ mà giao hàng cho anh phải tính thêm 20-30k tiền xe ôm – em ok, giao hàng 30p, chất lượng tai vẫn ổn, đúng xe ôm giao nên chỉ nhận tiền rồi đi về.

Hqua đến giờ, lượn lờ website bên đó, thấy mặt hàng kinh doanh cao cấp hơn hẳn ngày xưa, có cả tai vài chục triệu, ngày trước chỉ tai 50k đến vài trăm ngàn.

Có content marketing, review, đập hộp, ảnh ẻo, thấy có cả bài PR, báo chí nói về chúng tôi, fanpage mười mấy ngàn likes… nói chung ăn gia làm nên, hoành tráng. Chiều qua gọi hỏi tư vấn tai, sáng nay nhắn tin đặt hàng “em cho anh đặt tai xxx, giao trong sáng ở abc…”

Nhận được reply “đầu giờ chiều bạn nhé”

Nhắn tiếp “giao trong sáng đi, anh trả tiền xe ôm”

Reply “sáng nay nv giao nhận bên em chưa đi làm, bên em không giao xe ôm”

Bây giờ thượng đế ngồi ngậm ngùi đợi chiều giao.

Tạm kết luận vui: Doanh nghiệp TMĐT quy mô càng lớn thì tốc độ xử lý và giao hàng càng chậm.

Đợt này thấy VinEcom đang rậm rịch đòi giao hàng trong vòng 6 tiếng. Quy mô VinE thời điểm này khoảng 800 nhân sự vận hành + 5-600 nhân sự giao hàng. Liệu có đúng là TMĐT Việt Nam đang đi đúng vào quỹ đạo thế giới – Amazon giao thường đang là từ 3-5 ngày làm việc (business working day).

Cẩn trọng với truyền thông – vụ sách giáo khoa ngàn tỉ

Gạch ít đầu dòng nhanh hóng leo các cụ.

Gương mặt tự hào của Steve khi giới thiệu iPad

Gương mặt tự hào của Steve khi giới thiệu iPad

1. Nói không nên cho trẻ con tiếp xúc sớm với máy tính bảng, điện thoại lại giống như câu chuyện giáo dục giới tính thôi. Bố mẹ nó “ấy ấy” suốt ngày, nó nhìn thấy suốt ngày, làm sao tránh được các cháu tò mò, chi bằng vẽ đường cho hươu chạy chả hơn à. Bố mẹ như mình giờ không cấm con sử dụng mà là hướng con sử dụng những thứ có ích, tìm phần mềm, ứng dụng tốt hỗ trợ cho sự phát triển của con.

2. Nói mất kiểm soát này lọ, nọ chai – đã có mấy ai sử dụng phần mềm kiểm duyệt sử dụng máy tính cho trẻ em trên laptop, ipad, iphone, điện thoại android.. ở nhà chưa? Các bố các mẹ có nghe đến “tài khoản trẻ em” của Microsoft Windows chưa? nhà mình đã dùng thử và thấy hiệu quả. SĐT này cũng thế thôi, nếu nó giống SGK ĐT đã từng phát hành thì tính năng kiểm soát của nó cực cao, học sinh không tự truy cập vào internet được nếu không có sự đồng ý của bố mẹ/giáo viên, app được tải từ một kho ứng dụng riêng cơ.

3. Nói các con lại phải kè kè thêm 1 thứ trong cặp. Không phải là một cái máy tính bảng nặng 1kg, có đầy đủ hết các loại sách GK, sách tham khảo, bài tập tương tác từ lớp 1 đến lớp 3 (tiến tới là các cấp) thì hơn hẳn 1 cái cặp có hầm bà lằng các loại sách vở, soạn soạn, sắp sắp, lên tới cả 5-7kg, cá biệt có trường hợp cả chục kg mà đài báo và các phụ huynh vẫn nhăn mặt kêu la thảm thiết đó sao?

4. Nói SĐT nhập lô về 900k, bán 2-3tr là siêu lợi nhuận. Ô thế ai hàng ngày vẫn gào thét trên mặt báo chí rằng thì là mà tính sáng tạo bị coi nhẹ, bán rẻ ở VN, nào thì là các chiến dịch, agency sáng tạo toàn bị… nhục vì khách hàng chỉ tính tiền in ấn, thi công chứ không ai tính tiền sáng tạo copywrite, slogan rồi ý tượng lọ chai? Rồi thì đáng ra sáng tạo (não í) phải chiếm 70-80% giá trị của một sản phẩm chứ không phải là phần cứng. Giờ lại kêu là siêu lãi, siêu lợi nhuận? Các ngài nghĩ gì vậy? Rốt cục là muốn gì? Muốn tiền não 7-80% hay muốn tiền não 1-2%?

5. Nói SGK lạc hậu, cần phải cải tiến cách dạy và học xong lại từ chối cái máy tính bảng. Thế các cụ có biết ước mơ lớn nhất của Steve Jobs, Bill Gates (đành rằng thì cũng là mà kinh doanh) là mỗi cháu học sinh thay vì cầm 1 mớ sách trên tay thì có máy tính (bảng) cầm theo đến trường. Sách khi hiệu đính, cập nhật nội dung chỉ cần nhấn nút là hàng triệu học sinh đã có bản mới thay vì in ấn và bỏ phí đi sách cũ hoặc không được cập nhật. Đi lùi với xu thế của nhân loại à?

6. Nói các cháu sẽ viết chữ xấu đi này kia. Ơ thế hàng ngày các anh các chị lên phây búc cập nhật “trạng thái” bằng bút à? bằng mực? hay bằng cái gì? Chữ của các vị giờ thế nào? Chữ của các vị trước khi có internet thế nào, có đẹp hơn không? Mà ai nói là các cháu cầm SĐT rồi thì không phải viết?

Vô lý lạ!

Mình nghĩ, kéo thụt lùi giáo dục VN không phải là những đề án kia, những chương trình ý tưởng kia, mà chủ yếu là những dư luận viên đang hàng ngày gào thét trên mạng. Nguy hiểm hơn, nếu một số người, một số nhóm có chút quyền lực truyền thông sẽ làm chậm tiến độ (tin mình đi, kiểu gì cũng sẽ vẫn triển khai, toàn quốc là đằng khác) cải cách. Còn một số người, số nhóm như vậy, mình nhìn thấy rồi, VTV hẳn hoi, mỗi lần nghe, nhìn thấy đều… đắng lòng.

PS: ai yêu sách in thì vẫn có thể tìm thấy sách in, trân trọng, nâng niu sách in như thường.
PS2: dành cho những ai không quen nhiều số 0, 4.000 tỉ nói chung là một con số rất nhỏ trong ngành Giáo dục, Thiết bị Giáo dục – cơ khổ thế chứ :(

Phần cuối – 10 sai lầm thường gặp của người làm digital marketing

Thật ra là sai lầm của tất cả những người làm marketing nói chung, thường gặp. Thật ra nó cũng không hẳn là sai lầm, nó là thứ chết người thì đúng  hơn. Nó là câu trả lời cho những câu hỏi kiểu như “tại sao chiến dịch này không hiệu quả?”, “tại sao tôi chi bao nhiêu tiền cho marketing mà vẫn không thấy tăng doanh số, không thấy thương hiệu mạnh lên…”. Mở đầu ngọt nhạt thế chứ thực ra thì cái sai lầm cuối cùng này nó phũ phàng lắm.

Phần một, tức là phần đầu, đọc ở đây.

4. Sai lầm chết người: KHÔNG THẤU HIỂU KHÁCH HÀNG

Thế thôi, chả có gì mới, chả có gì nguy hiểm, cũng không có gì đao to búa lớn – chỉ đơn giản là KHÔNG-THẤU-HIỂU-KHÁCH-HÀNG.

Thấu hiểu khách hàng không hề đơn giản

Thấu hiểu khách hàng không hề đơn giản (nguồn: ông Nguyễn Đức Sơn – GĐ Chiến lược Thương hiệu của Richard Moore Associates)

Kể chuyện nhỏ nhỏ thế này, bữa trước đi đào tạo cho một nhóm các bạn trẻ nhưng rất giỏi, là những nhà lãnh đạo tương lai sau này. Nội dung training về việc lập kế hoạch marketing, đưa đề bài để các bạn tự chọn sản phẩm. Đến phần phân tích khách hàng. Mình viết lên bảng 1 chữ Ai? (who?) – sau đó yêu cầu các bạn hình dung cụ thể xem ai sẽ là người mua sản phẩm dịch vụ của các bạn, to béo, gầy ốm ra sao, xinh xấu, thu nhập như thế nào, đi xe gì, hay la cà ở đâu, tính cách khó chịu, cởi mở, trẻ trung hay trầm… tóm lại kiểu “em hãy tả lại người đó”. Mà tả người thì càng dùng nhiều tính từ càng tốt nên mình bảo các bạn viết ra thật nhiều tính từ.

Có 3 nhóm, 1 nhóm làm ổn, 1 nhóm làm rất tốt, 1 nhóm làm rất tệ. Nhóm làm rất ổn chọc sâu tận vào những thứ nhạy cảm, dùng từ ‘tham’ đối với tập KH mục tiêu của họ, và đó là từ rất đắt giá, vì bình thường với nhóm KH đó, nhiều người sẽ tránh dùng các từ tiêu cực – ảnh hưởng hình ảnh, hình tượng đạo đức… nhưng nhóm làm ổn đã xộc thẳng vào ‘tâm can’ của KH để mà mô tả.

Nhóm làm rất tệ trả lời thế này “Khách hàng của em là những công ty, tổ chức đang có nhu cầu tuyển dụng” – hết (các bạn ấy chọn sản phẩm/dịch vụ là gói tuyển dụng). Câu trả lời đó là câu trả lời chết người. Vì câu hỏi đã hỏi rất rõ “Ai” – là một con người cụ thể, và hỏi đến ngoại hình, tính cách, nhân khẩu học của họ ra sao nhưng câu trả lời thì…chẳng liên quan.

Không biết KH của mình là ai – chết.

Không hiểu KH của mình như thế nào – cũng chết.

Số 1, 2 ở bài trước giống như việc anh nắm rất chắc cái cung và cái tên của mình, anh cũng có khả năng bắn rất giỏi, chỉ đâu là bắn trúng đó. Nhưng khổ nỗi, trong cuộc chiến này, KH mục tiêu không phải là cái bia tĩnh, họ là những cái bia thoắt ẩn thoắt hiện, lúc trong rừng lúc dưới nước, lúc chạy zíc zắc lúc đi bộ từ từ… Tóm lại, anh có bắn giỏi mấy thì giỏi, cung mạnh mấy, tên có xịn mấy mà không biết được, không tính được cái bia nó sẽ hiện ra khi nào, trong điều kiện nào, nó sẽ di chuyển về đâu (tâm lý KH) thì chỉ có trượt, FAIL, chết, rụng.

Hiểu KH như thế nào chắc phải viết 1 (vài) quyển sách dầy cộp (nhiều người đã viết) về tâm lý KH mất.

Vậy làm thế nào để hiểu KH? Có 2 cách.

1. Ngồi 1 chỗ, tưởng tượng ra

2. Tự mình trải nghiệm, biến mình thành khách hàng.

Cũng có thể là còn một số cách nữa, ví dụ nghiên cứu thị trường, đi học, nhưng hẹn trong 1 blog khác sẽ giải thích chi tiết cụ thể. Còn các bạn cũng có thể tìm đọc một số quyển về tâm lý KH, về thấu hiểu KH (customer insights, consumer behaviour…) và tâm lý con người nói chung, tâm lý học đám đông…

Các sai lầm còn lại là gì?

5. Không THẤU HIỂU khách hàng

6. Không THẤU HIỂU khách hàng

7. Không THẤU HIỂU khách hàng

8. Không THẤU HIỂU khách hàng

9. Không THẤU HIỂU khách hàng và sai lầm cuối cùng là:

10. Không THẤU HIỂU khách hàng.

Vậy đấy.

Tâm lý chờ đợi 10 điều – chạy theo số lượng trên tiêu đề là tâm lý chung, đặc biệt là của thế hệ đọc online nên mình hơi ‘lợi dụng’ nó chút, với mục đích rất cụ thể.

Đọc đến đây các bạn sẽ hiểu rằng, nên hiểu rằng ‘à, thực ra thì có rất nhiều các sai lầm có thể mắc phải, nhưng dường như, hình như việc không nắm bắt, không THẤU HIỂU được khách hàng của mình một cách thực sự mới là một trong những nguyên nhân lớn nhất, kinh khủng nhất, chết người nhất dẫn đến sự thất bại của một chiến dịch tiếp thị, truyền thông’.

KEYNOTES TO TAKE AWAY

Chốt lại, gạch đầu dòng để mọi người mang đi sau khi đọc xong 2 blog này:

Với người làm quản lý – những người mặc định là hiểu rất rõ sản phẩm cũng như hiểu rất rõ khách hàng của mình nhưng phải vận hành chiến dịch thông qua ‘người khác’ – hay còn gọi là ‘nhân viên’ thì lời khuyên là đừng chỉ tìm những người giỏi vận hành công cụ.

Kiểu “cần tuyển 1 bạn có 2 năm kinh nghiệm chạy quảng cáo facebook, 1 năm chạy Google Adwords, tuyển 1 chuyên viên social media ít nhất 3 năm kinh nghiệm…” hãy tìm những marketers có thể hiểu sâu, nắm rõ được KH của mình. Ví dụ, nếu tuyển nhân viên marketing cho ngành hàng mẹ bé, hãy tuyển những bạn sắp có con nhỏ, đang có con nhỏ và đang sử dụng sản phẩm dịch vụ giống như những thứ mình đang kinh doanh.

Đặc biệt, trong khi vận hành, hãy biết cách tổ chức đội ngũ của mình sao cho 3 yếu tố được kết hợp hài hòa, đầy đủ.

Với các agency – những người thường có nhiều thông tin hơn về thị trường, vận hành công cụ rất tốt nhưng yếu về sản phẩm, lời khuyên là hãy dành thời gian thực sự trải nghiệm các sản phẩm của đối tác một cách nghiêm túc, kết hợp với 2 lợi thế còn lại, bạn sẽ có một chiến dịch thành công.

Với doanh nghiệp đi thuê ngoài dịch vụ tiếp thị, truyền thông – hãy “dí” cho agency thật nhiều thông tin, nhiều nhất có thể về sản phẩm, dịch vụ mình muốn tiếp thị, hãy cho họ trải nghiệm, hãy để họ có cơ hội trở thành KH của mình, tiếp cận, nói chuyện với KH của mình. Agency tốt/giỏi sẽ biết cách đưa ra các ý tưởng, tư vấn, lời khuyên hữu ích (công cụ, mặc định là họ quá rành rồi).

Với các marketers – tự soi lại mình, tự chấm điểm so với 3 tiêu chí sản phẩm bạn hiểu được bao nhiêu? công cụ, bạn thành thạo đến đâu? và đặc biệt với mỗi chiến dịch, với mỗi sản phẩm, bạn đã thực sự “thấu hiểu” được những người đã, đang và sẽ sử dụng nó chưa?

Hy vọng, dần dần thị trường sẽ có nhiều hơn các marketers đích thực, những người không thể thay thế và đang làm đúng nghề, đúng vị trí, chức danh của mình, những người thực sự sở hữu “siêu năng lực” đọc và thấu hiểu tâm lý khách hàng – đừng mắc những sai lầm cơ bản.

best florist sign ever - shop hoa tươi quảng cáo thông minh

best florist sign ever – shop hoa tươi quảng cáo thông minh

PS: khổ cái – sai lầm cơ bản là những thứ người ta thường hay mắc phải, nên mới gọi là sai lầm cơ bản.

Giá kể Giáo sư Biết Tuốt đừng nổi tiếng

Sau một vài cốc bia, có ông anh tâm sự thế này về cái sự nổi tiếng và tầng lớp tinh hoa Việt Nam.

“Người như anh, tầm anh mà đã nổi tiếng thì…” – lắc đầu ngao ngán, ngập ngừng một lúc. Đoạn sau không nhớ chính xác nhưng đại ý, như anh mà đã nổi tiếng thì đúng là tầng lớp Tinh hoa Việt Nam thiếu nặng nề, thiếu trầm trọng. Nhìn lên những người được gọi là ‘nổi tiếng’ của công chúng chẳng có mấy ai đáng được gọi là tinh hoa, thay đổi thời cuộc, thay đổi xã hội. Thế hệ anh không phải là thế hệ còn có thể thay đổi được nữa, nên nổi tiếng thành ra một sự trớ trêu hết sức buồn.

Mình thì cứ băn khoăn mãi với câu đó. Nhìn ra xung quanh mình thấy cũng đúng thế thật, “nổi” lên bây giờ quá dễ – kể cả nổi kiểu showbiz lẫn nổi trên ‘cộng đồng mạng’. Nổi từ kiểu nhảm nhí đến nổi kiểu nghiêm túc tức là quan tâm, đưa ra những vấn đề rất đao to búa lớn để bình luận. Nhưng nhìn lại thì có thấy thay đổi cái gì đâu. Vẫn vậy…

Mọi thứ cứ nhờ nhờ, ảo ảo, giá trị bị đánh tráo, lẫn lộn. Truyền thông, báo chí viết những bài hời hợt, đưa tin lá cải nên chỉ cần hơi có chút ‘hiểu biết’, hơi có chút ‘mạnh miệng’ là đã được tung hê, kiểu nổi tiếng nhanh như ông anh ở trên. Trong khi đó, chính ông anh đó lại nói ‘hiểu biết như anh, ăn thua gì, vẫn còn kém xa so với rất rất nhiều người, chỉ như tí hon so với khổng lồ’ (đại ý).

Xã hội vẫn cứ đang xoay quanh ngài Giáo sư Biết Tuốt, còn nghệ nhân thì rẻ dúm ở một góc. Vẫn là câu chuyện số đông và tinh hoa. Đứng một mình, người ta rất dễ trân trọng nghệ nhân, kính nể. Nhưng ở trong đám đông, nơi mà mọi thứ lướt qua rất nhanh, thì người ta lại nhanh chóng bị thuyết phục bởi sự ‘ảo diệu’ của các giáo sư Biết tuốt trên sân khấu với một bài diễn thuyết 30 phút . Suy cho cùng, trong đám đông, đâu có nhiều người hiểu đủ và hiểu sâu về một món cụ thể để có thể trân trọng nó, vậy nên ông nào ‘biết tuốt’ nhiều hơn sẽ phù hợp hơn. Và chỉ cần tỏ ra gần giống với một giáo sư Biết Tuốt là đã được người ta săn đón, trên thông thiên văn, dưới tường địa lý.

Ngày xưa báo Nhi đồng có mục trả lời của GS Biết Tuốt, người hỏi – tất nhiên là Mít Đặc. Hình ảnh tương phản quá rõ ràng, và reo vào đầu từ trẻ con tới người lớn rằng trên đời này có một vị GS như vậy, biết tuốt tất cả mọi thứ, thông thái, được kính nể – đừng tự biến mình thành Mít Đặc, hãy học hỏi liên tục. Học hỏi liên tục là tốt, nhưng để hướng tới, vươn tới GS Biết Tuốt thì lại là điều quá tồi tệ. Vì vị GS Biết Tuốt đó là kết quả làm việc của cả một ban bệ, tìm kiếm thông tin, không phải một bác già lớn tuổi, đeo mục kỉnh, cười hiền từ, nghe câu hỏi xong là đã trả lời được luôn vanh vách.

Rồi đến thời TV, VTV có chương trình KCT và Giáo sư Lân Dũng – đồng ý ông là một vị giáo sư hiểu biết rộng, đáng kính. Nhưng xin thưa, ngay cả ông cũng phải tra cứu tài liệu, cũng sẽ cần những trợ lý, cộng sự hỗ trợ để có thể trả lời hết các câu hỏi của bạn xem truyền hình gửi đến. Nhưng cách người ta xây dựng nội dung thì GS Lân Dũng chẳng khác gì GS Biết Tuốt – thông thái, một mình trả lời tất cả.

Sau nữa có “Đường lên đỉnh Olympia”, ai ai cũng vui mừng khôn xiết khi một thí sinh trả lời đúng hết các câu hỏi, nhanh, chậm thuộc đủ các lĩnh vực Toán Lý Hóa, Văn Sinh Sử Địa… Sẽ không dễ để nhận ra sự khập khiễng của các giáo sư Biết Tuốt này nếu không có mục câu hỏi Anh Văn, ngoại ngữ. Nhiều thí sinh được coi là xuất sắc, thần thượng nhưng đến vòng này thường chọn câu dễ, tìm cách bỏ qua hoặc trả lời một cách rất ngô nghê – khán giả cũng dễ dàng thông cảm cho điều đó như một sự tất lẽ dĩ ngẫu. Không trách các thí sinh, chỉ trách chương trình. Vô hình chung, một lần nữa vị trí của các GS Biết Tuốt được củng cố, mình cũng từng có thời mơ ước được đi thi “lên đỉnh” – một cách vô thức có ý thức.

Nhìn lại, một thằng học chuyên Toán từ lớp 4 như mình, đến bây giờ, sau 7-8 năm đi làm, chưa một lần dùng đến cách giải phương trình bậc 2 (vốn được dạy và làm thuần thục từ lớp 7) để kiếm tiền, để giải quyết công việc, để đưa ra các ý tưởng sáng tạo, để tăng doanh số. Nhồi nhét đến đáng sợ, trong khi đó hầu hết các nhân viên bây giờ, ít ai biết sử dụng các hàm trung cấp, cao cấp của Excel nhưng đều đã từng học qua cấp 2, cấp 3, đều biết giải tích, logarit… kỳ lạ!

Những tưởng GS Biết Tuốt đã lặn được một thời gian (vì chương trình “lên đỉnh” xuống hạng, không phát vào giờ vàng nữa) thì gần đây lại thấy V2 hay V1 có xuất hiện Biết Tuốt & Mít Đặc – một sự quay trở lại đáng buồn. Mô típ chương trình lai lai giữa Art Attack trên Disney Channel hay Cartoon Network mình không nhớ rõ nhưng lại ‘nội địa’ hóa với 2 nhân vật rất ‘dễ thương’ kia. Và cũng không khó hiểu khi ngay các nhân vật này được nhắc đến trong bữa cơm ở nhà mình. Mẹ kể rất vui, rất tự hào rằng ông em lớp 5 đang xem chương trình này và hay bắt chước trong đó, thỉnh thoảng còn mang Biết Tuốt với Mít Đặc ra để dọa kiểu không ăn, không nghe lời, không đi ra ngoài chơi thì sẽ giống Mít Đặc!

Mình thích mọi người xem những chương trình dạng như “Ai thông minh hơn học sinh lớp 5” hoặc “Đừng để tiền rơi”, “Ai sẽ là Triệu phú” hơn vì những chương trình đó cùng sử dụng kiến thức hiểu biết của người chơi, nhưng cũng cho họ thấy một điều cuộc sống thực tế sẽ là như vậy, có may có rủi, có lựa chọn và không phải ai cũng biết tất cả mọi thứ, chứ không phải kiểu cuối cùng sẽ có một thằng lên đỉnh, và thằng đó hiển nhiên phải là giỏi nhất.

Kết vụn vặt lấy nội dung từ một tranh vui minh họa nói về việc học “Tại sao, mỗi môn cần MỘT thày giáo để dạy, và thày không thể dạy cùng một lúc nhiều môn – lại bắt MỘT học sinh phải học tốt, học giỏi đều CÁC MÔN?”

10 sai lầm thường gặp khi làm digital marketing

Các sai lầm bắt đầu bằng từ “thấu hiểu” và cũng kết thúc với từ “thấu hiểu”. Nhiều năm làm digital marketing, làm việc trên môi trường trực tuyến, mình nhận ra rằng rất dễ để các marketers mắc sai lầm, đặc biệt là digital marketers. Sau đây là các sai lầm thường gặp phải, không theo thứ tự.
Tìm điểm sai trong ảnh

Tìm điểm sai trong ảnh

Mong rằng qua bài viết này, những nhà quản trị, điều hành và các bạn đang làm marketing, digital marketing phần nào tìm được câu trả lời cho câu hỏi ‘tại sao mình làm digital marketing vẫn chưa hiệu quả?’

Thiệt thòi của những người làm Digital Marketing là không có trường lớp chính quy nào đào tạo cho họ những thứ abc, bài bản. Để tiện theo dõi, mình giới thiệu một mô hình thô sơ đối với những người làm marketing khi chạy chương trình cho một sản phẩm, chạy một chiến dịch.

———————————————————————————————–

(1) Sản phẩm                (2) Công cụ                     (3) Khách hàng
(bán cái gì)                      (như thế nào)                    (cho ai)

========================================================

———————————– (4) Sáng tạo ————————————–
                    copywriting – concept – design – thông điệp…
========================================================

 

1. Không thấu hiểu sản phẩm mà mình đang bán.

Mình chẳng quan tâm đến mớ lý thuyết lằng nhằng về việc ‘bán cái gì, bán cho ai, bán như thế nào’ cái nào quan trọng hơn hoặc kiểu ‘bán cái mình có hay bán cái KH cần’ – cái đó dành cho dân sales. Nhưng chắc chắn một điều, làm marketing – làm tiếp thị, làm thị trường (thuần Việt) thì phải thấu hiểu sản phẩm mình đang ‘bán’.

Người làm marketing không ‘bán’ theo nghĩa thường là tiền trao, cháo múc, mà bán theo nghĩa rộng hơn, reo rắc vào đầu KH hình ảnh, mong muốn và một tỉ thứ khác liên quan đến sản phẩm, làm cho KH muốn mua sản phẩm đó. Mà nếu không thực sự hiểu về sản phẩm thì chịu chết, đừng nói đến việc tìm ra UPS, rồi khác biệt rồi lợi thế rồi hầm bà lằng những thứ đằng sau.

Hầu hết chỉ ‘biết’ sơ qua về sản phẩm của mình, màu sắc, cấu hình, công dụng. Còn hiểu sâu bên trong thì không, công nghệ như thế nào, thiết kế ra sao, xuất phát từ ý tưởng nào, ưu việt ở đâu, lịch sử phát triển, giải quyết vấn đề người dùng như thế nào… ít người nắm được. Đặc biệt đối với các bên kinh doanh nhiều mặt hàng, sản phẩm dịch vụ khác nhau.

luôn miệng kêu my precious nhưng chẳng biết mình sở hữu cái gì, quý giá như thế nào và sức mạnh của nó đến đâu.

luôn miệng kêu my precious nhưng chẳng biết mình sở hữu cái gì, quý giá như thế nào và sức mạnh của nó đến đâu.

Nhưng không hiểu mình bán cái gì thì bán được cho ai? Bạn dành được bao nhiêu thời gian để nghiên cứu tìm hiểu một sản phẩm, dịch vụ trước khi làm marketing, truyền thông cho nó?

2. Không thấu hiểu công cụ mình đang sử dụng

Với marketers, công cụ luôn rất quan trọng, với digital marketers, công cụ cực kỳ quan trọng, vừa là công cụ (tools), vừa là kênh (channel), vừa là phương tiện (medium). Nắm vững cách thức vận hành, cách sử dụng công cụ là điều bắt buộc đối với bất cứ một digital marketers nào – giống như cung tên và mũi tên vậy, không nắm chắc, sao bắn trúng đích?

Trình độ sử dụng công cụ – về mặt bằng chung – là khá khẩm hơn về hiểu biết sản phẩm. OK, anh biết quảng cáo trên facebook như thế nào, Google Adwords ra sao, anh biết làm SEO, affiliate marketing, biết xài SMS branding… rồi sao nữa?

Thực ra biết, sử dụng thành thạo là phần đa, còn thấu hiểu thì là số ít. Ví dụ: bạn có thể nắm rất rõ giao diện sử dụng quảng cáo của facebook nhưng sẽ không nhiều người hiểu được bản chất bên trong, cách thức vận hành, các tính năng của facebook đưa ra, cái nào là đang thử nghiệm, cái nào đang hoạt động rất tốt, cái nào chỉ mang tính ‘làm cho có’ – và quan trọng hơn cả, cái nào phù hợp với ngành nghề, lĩnh vực kinh doanh và tập KH của bạn.

 

Hoặc một điều đơn giản, facebook là một mạng xã hội (social network), đối với người làm thị trường, truyền thông, facebook mới được coi là media nhưng nhiều người nhắc đến facebook là dán ngay cho nó cái mác ‘social media’ và luyên thuyên về nó.

Công cụ - biết cái gì dùng để làm gì, dùng như thế nào

Công cụ – biết cái gì dùng để làm gì, dùng như thế nào

Mình không biết nhiều người nắm và thấu hiểu công cụ digital marketing như vậy.

Và kết cục, hầu hết những nhân sự dán mác “marketers” bây giờ, bản chất, chỉ là những người vận hành công cụ mà thôi. Trong những tool-marketers ấy cũng phân hóa ra người giỏi người kém, người mới học việc, người đã dùng lâu. Nhưng tựu chung lại, chỉ là vận hành, máy móc, và có thể bị thay thế bất cứ lúc nào khi một trong hai trường hợp xảy ra – có người vận hành giỏi hơn, kinh nghiệm tốt hơn hoặc công cụ thay đổi và anh không thích nghi, đáp ứng kịp.

3. Không tò mò.

Một trong những đặc trưng của người làm marketing là tính tò mò, hiếu kỳ, hay đặt các câu hỏi. Ví dụ như ngay sau đây, sẽ có rất nhiều người đặt câu hỏi “những sai lầm thường mắc phải tiếp theo là gì nhỉ?” vì cũng tầm gần 800 chữ rồi, đủ tiêu chuẩn một bài viết nên mình sẽ hẹn các bạn sang phần tiếp theo.

Còn nếu bạn không tò mò, không chờ đợi phần hai thì cũng chẳng sao, bạn không phải là đối tượng độc giả của mình, cũng không phải là marketers “chính hãng” – chắc chắn luôn!

Đón đọc phần tiếp theo vào tuần tới… – cập nhật, đã có phần tiếp theo tại đây.

Lề trái, lề phải truyền thông

Một số ý kiến/thông tin có thể trái chiều với dư luận nhưng là cách để người làm truyền thông cân nhắc, nhìn rõ bản chất vấn đề, hiểu và thông cảm hơn với nguồn phát ngôn hoặc bị/được nhắc tới.

Hãy mua trái phiếu Chiến Tranh

Hãy mua trái phiếu Chiến Tranh. Poster cổ động (propaganda) của Mỹ trong Thế Chiến II

Vải tràn ngược từ TQ về? không phải, vải ta mang lên cửa khẩu, không xuất kịp, bị trả lại, thương lái bán lẻ đánh xe về lại trong thành phố bán

Phạt mũ bảo hiểm rởm là đẩy trách nhiệm cho người dân? Không hẳn, dân ta cứ cái gì phạt thì sẽ nhao nhao lên -> là cách để phủ lại nhận thức về việc cần thiết phải đội mũ bảo hiểm an toàn, thực tế là không phạt nhiều ngay -> giơ cao đánh khẽ, cái giơ cao là cái quan trọng, cái đánh là cái bất quá phải làm.

Ở góc nhìn khác nữa, có thể chẳng liên quan tới cả người dân hay pháp luật, ở góc độ KD thì là làm thanh sạch thị trường, nói chuẩn ra là lobby để bán mũ.

Phim Việt lời thoại, diễn xuất nhạt nhẽo? Ngoài đời phần lớn hội thoại nhạt nhẽo y như thế, thậm chí nhạt hơn, có phải ai cũng thông minh cũng sử dụng ngôn ngữ linh hoạt để nói cái gì là hay ho, gây cười cái đó đâu.

Vụ Vũng Áng là do TQ gây ra? Không phải, vì TQ đang rất đau đầu với chính trị, ly khai nội tại rồi, cớ gì mà thừa hơi thừa sức đi gây hấn ở một vùng kinh tế nhỏ, xa xôi, nếu TQ gây vụ đó thì bước tiếp theo phải là triệu tập, lên án, hỏi cho ra nhẽ rằng thì là mà tại sao lại để xảy ra như thế, rằng thì là mà sẽ phải đưa quân sang để bảo vệ, tóm lại là căng thẳng lên ngay – nhưng đây thì không.

Tăng giá xăng, tăng giá điện làm tăng chi phí cơ học các sản phẩm, dịch vụ mặt hàng khác, tăng lạm phát…? Không phải, dân mình, hễ nghe tăng thì sẽ giật mình, tìm cách tiết kiệm – bình thường xài hoang phí – như thế là tăng ý thức tiết kiệm điện, năng lượng nói chung. Thử nghĩ xem, không phải vì hóa đơn điện tăng thì bạn có tắt bớt 1 bóng đèn đi không?

Còn gì nóng nữa không nhỉ?

Liên quan tới truyền thông, nhìn thấy nhiều vấn đề mà đám đông không nhìn được và tất nhiên là cũng không giải thích cho họ hiểu được – vì đám đông không có lý trí – kể ra cũng khổ. Truyền thông vốn vẫn là vũ khí quá nguy hiểm, giờ càng nguy hiểm hơn vì thông tin nhiễu loạn, thao túng nhóm nhỏ – kể cả những người có tri thức, tinh hoa đều trở nên dễ dàng.

Hơi buồn chút.

Sáng tạo từ chính sự nhàm chán

Sáng tạo hiếm khi đến từ những giây phút thăng hoa mà sáng tạo thường đến từ chính sự nhàm chán, lặp đi lặp lại hàng ngày trong công việc, trong cuộc sống và kể cả trong nghệ thuật.

Mặc dù đã xuất hiện được một thời gian, nhưng công nghiệp sáng tạo vẫn còn là một khái niệm mới mẻ. Một số người cho rằng, công nghiệp sáng tạo bao gồm những ngành này, ngành kia, bên cạnh đó có người lại cho rằng, nó là sáng tạo trong công nghiệp. Tuy nhiên, nếu lùi lại một chút nữa, có lẽ chúng ta cũng phải xem xét toàn bộ khái niệm về sáng tạo.

Sáng tạo là cả một quá trình

Rất nhiều sách vở, tài liệu nói đến sự sáng tạo thăng hoa, sáng tạo đam mê, sáng tạo đột biến và chúng ta lầm tưởng, sáng tạo là một sự may mắn, một phút lóe sáng bất chợt đến và chỉ một số người có tố chất giống như các nghệ sĩ mới có thể sáng tạo. Nhưng không phải vậy! Trên thực tế, nghệ sĩ đàn piano, violin, guitar… đã phải chịu rất nhiều đau đớn trên từng ngón tay khi tập luyện để có được buổi biểu diễn thành công, chưa nói đến xuất sắc. Những ca sĩ – như chúng ta hay nói – có phong cách biểu diễn, cách hát, nhấn nhá, nhả chữ sáng tạo thì trước đó họ đã phải hát, biểu diễn bài đó cả trăm lần chính xác từng nốt nhạc để rồi một lúc nào đó, họ bỗng muốn thay đổi lối diễn, thay đổi cách hát và họ lại tiếp tục phải tập luyện cho thuần thục theo phong cách mới. Những ví dụ trên cho thấy, thực sự không có sự sáng tạo lóe sáng.

Phần mềm thuần Việt cũng vậy. Tên tuổi lớn như BKAV đã có cả chục năm phát triển, từ chỗ chỉ là một phần mềm nhỏ, vài trăm kilôbai (kb), quét bằng công nghệ đơn giản nay đã thành phần mềm đóng gói hoàn chỉnh, sánh ngang các phần mềm quốc tế. Đó là cả một quá trình liên tục cải tiến, thay đổi, nâng cấp – đó chính là sáng tạo. Không ai có thể trong một tuần viết ra một phần mềm như thế.

Trò chơi nổi tiếng Flappy Bird gây sóng gió làng công nghệ toàn cầu, đâu phải chỉ viết ra trong 3 ngày như truyền thông trích dẫn về Nguyễn Hà Đông. Trước đó Đông đã có nhiều lần viết và đưa sản phẩm lên AppStore, nhưng không đủ sức hút, không đủ độ “nóng”. Điều đó có nghĩa là Đông cũng đã phải trải qua cả một quá trình thay đổi, cải tiến, thất bại rồi mới đạt được thành công như vậy. Người ta thường nhìn kết quả cuối cùng và gắn cho nó mác sáng tạo mà quên mất sáng tạo là cả một quá trình nhào nặn, vất vả, đến từ chính sự rèn luyện, lặp đi lặp lại hàng ngày mà nhiều người thậm chí còn coi là nhàm chán

Chúng ta nhìn vào các sản phẩm của Apple và trầm trồ khen ngợi sự sáng tạo, tinh tế – nhưng ít người hiểu rằng, để mỗi một sản phẩm như thế ra đời, Steve Jobs và đồng nghiệp phải trăn trở, phải tạo ra, đập đi, làm lại không biết bao nhiêu sản phẩm mẫu (prototype), mẫu trước lại có một thay đổi rất nhỏ so với mẫu sau, từ phần mềm cho tới phần cứng.

Sang tao tu chinh su nham chan

Sáng tạo đến từ sự để ý, quan sát

Những sự sáng tạo thiết thực nhất thường đến từ những nhu cầu rất đời thường, rất nhỏ nhặt nhưng lại có thể áp dụng được rộng rãi. Nếu ngày nào bạn cũng phải cúi xuống, dùng tay để chỉnh gót giày cho vừa chân thì tại sao không nghĩ ra cách nào đó để chỉ đơn giản là không phải cúi xuống hoặc không phải dùng tay? Vậy là sinh ra miếng nhựa đẩy gót giày, ta chỉ mất 1 giây.

Còn với sản phẩm của Apple thì sao? Một chi tiết rất nhỏ là đầu kết nối dây nguồn của các sản phẩm. Steve và cộng sự phát hiện ra rằng, khi người ta sử dụng máy Mac rất hay gặp phải trường hợp đồng nghiệp hoặc bản thân họ đi lại và đá vào dây nguồn gây mất điện, rơi máy hoặc đứt dây luôn. Vậy nên Steve đã yêu cầu tìm ra giải pháp cho việc đó và từ đó kết nối từ MagSafe của bộ sạc Mac ra đời.

Nhìn lại thị trường trong nước, thời gian gần đây có một phần mềm thuần Việt mới xuất hiện, giúp quản lý, cài đặt các ứng dụng trên thiết bị di dộng mà theo như nhóm phát triển cho biết, chỉ vì thường phải đợi cài đặt điện thoại ở ngoài cửa hàng lâu quá. Trung bình mỗi một thiết bị mới cài đặt ngoài cửa hàng mất từ 15 – 30 phút mới đạt yêu cầu của khách hàng về sao lưu danh bạ, ứng dụng mạng xã hội, game, nhạc… Trong khi với phần mềm AppSync của mWork mọi thao tác chỉ mất từ 1-2 phút. Như vậy tăng gấp cả chục lần hiệu suất công việc, doanh số tăng, khách hàng đỡ tốn thời gian hơn, hài lòng hơn chỉ từ một thay đổi nhỏ đến từ những quan sát rất đời thường.

Sáng tạo chỉ cần đơn giản

Tại Việt Nam, đâu đó người ta vẫn tìm cách vẽ ra thêm các quy trình, các thủ tục, các bước để-làm-gì-không-biết? Gần đây có một thống kê giật mình, doanh nghiệp Việt Nam mất gấp 10 lần thời gian để kê khai và nộp thuế so với doanh nghiệp Singapore và cứ 3 ngày làm việc thì sẽ mất 1 ngày để làm thủ tục thuế. Vậy tại sao không tìm cách cải tiến những vấn đề như vậy? Các nước trong khu vực chỉ phải kê khai từ 1-2 lần/năm, chúng ta kê khai 12 lần/năm, nhưng kê khai hàng tháng như thế để làm gì? Có giải quyết được gì với những thông tin đó không?

Một thông tin khác cũng gây sốc không kém. Giá quả vải ở Nhật đang gấp khoảng 10 lần giá quả vải ở Việt Nam có cùng chất lượng. Lý do đơn giản, ở Nhật vải được bảo quản tươi ngon tới 2 năm và có thể bán quanh năm. Còn bà con nông dân ở ta chỉ ao ước bảo quản được thêm 15 ngày (!?)

Thật ra công thức cho sự sáng tạo rất đơn giản: làm việc, đưa mọi thứ vào quỹ đạo, quy trình, quan sát phân tích những điểm có thể thay đổi, cải tiến; tiến hành thực hiện những thay đổi, cải tiến đó, đưa công việc quay trở lại quỹ đạo, tiếp tục quan sát, tiếp tục tiếp cận vấn đề, lại đưa ra giải pháp… lặp đi lặp lại quá trình đó chúng ta có sự sáng tạo. Và như vậy, tiêu chí, yêu cầu để tạo ra sự sáng tạo đơn giản hơn rất nhiều: óc quan sát tốt kết hợp với tinh thần luôn mong muốn, thay đổi, cải tiến công việc, chất lượng cuộc sống hàng ngày. Vậy là đủ cho sáng tạo!

Bài đăng trên Tạp chí Doanh nhân số 159, phát hành ngày 15/06/2014. DN

Post Navigation